Gdzie jesteś:

Strona główna Aktualności Wydarzenia Apel Aktorów i Widzów Teatrow Polskich

Apel Aktorów i Widzów Teatrow Polskich

APEL AKTORÓW I WIDZÓW TEATRÓW POLSKICH

        Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zapowiedziało  deregulację  działalności instytucji  kultury, w  tym  teatrów.  Czyli  uproszczenie,  odbiurokratyzowanie,  uwolnienie  od zbędnych,   szkodliwych   ograniczeń   i   niedoskonałości   podstaw   prawnych   funkcjonowania publicznych instytucji kultury i poprawę warunków pracy twórczej artystów wykonawców.

 Przedstawione  założenia   projektu   zmian   prawa   kultury,   jak   wiele   propozycji   w opublikowanych przed Kongresem Kultury raportach o różnych dziedzinach kultury,  wzbudziły jednak  sprzeciw  lub  poważne  zastrzeżenia  środowisk  twórczych,  instytucji  kultury,  widzów, słuchaczy   i   innych   uczestników   działalności   kulturalnej. 

Przygotowano je arbitralnie i dyskrecjonalnie. Bez  udziału twórców i rzetelnych konsultacji    środowiskowych. Bez pogłębionych analiz, diagnoz stanów faktycznych i skutków zmian. Projekt opracowało wąskie grono autorów, nie reprezentujących całego środowiska  teatralnego. Zawiera on rozwiązania naruszające elementarne, prawnie zagwarantowane wolności i prawa  aktorów i zasady pracy teatrów. Jedyną drogą przygotowania i przeprowadzenia reform w teatrze i w polskiej kulturze jest utworzenie  forum  społecznego  dialogu  z faktycznym  udziałem stowarzyszeń twórczych, związków zawodowych aktorów i  innych  artystów  wykonawców,  ustawowych  organizatorów publicznych instytucji kultury, organizacji widzów, słuchaczy oraz władz państwowych. Wbrew medialnym opiniom, obecna sytuacja zawodowa, społeczna i finansowa  polskich aktorów  i  innych  artystów  wykonawców  jest  trudna. Większość  aktorów nie ma  stałego zatrudnienia, ma często bardzo ograniczone  możliwości  podejmowania  dodatkowej  pracy. Nie wszyscy mogą grać w serialach i  reklamach. Profesjonalni artyści są Polsce potrzebni. Można obecną sytuację aktorów i teatru skutecznie zmieniać i poprawiać przez stałe, merytoryczne formy  społecznego dialogu. Przez prawnie zagwarantowane współzarządzanie teatrami i partnerski  udział aktorów w pracy zespołów teatralnych i podejmowaniu najważniejszych decyzji dotyczących teatrów, w których są zatrudnieni. Konieczne w tym celu jest  opracowanie  i przyjęcie układu zbiorowego pracy  aktorów  i  artystów – wykonawców,  pracujących  w  teatrach publicznych, biorących udział w żywych spektaklach oraz wzorcowych statutów  i  regulaminów teatrów publicznych o różnym charakterze i profilu. Jak w większości państw  europejskich. Określenie w nich podstawowych praw i obowiązków organizatorów,  dyrektorów teatrów i innych scenicznych  instytucji  kultury oraz aktorów i  innych  artystów.   Zasad  mediacji  i rozstrzygania ewentualnych sporów i konfliktów w sposób zgodny  z  zespołowym charakterem organizacyjnej  i  artystycznej  pracy scenicznych instytucji  kultury. Nie na proponowanych zasadach jednoosobowego dyktatu nieusuwalnych przez czas  trwania kontraktu dyrektorów. 
Z niepokojem obserwujemy najnowsze, coraz liczniejsze przypadki patologicznych sytuacji konfliktowych w kolejnych  teatrach. Wynikające z braku takich odrębnych unormowań o charakterze koregulacyjnym i samoregulacyjnym. Od dawna znanych i przyjętych w Europie. Hiperbiurokratyczne propozycje zmian prawa kultury, przedstawione w resortowym projekcie są nie do przyjęcia. Złożonych problemów pracy twórczej nie należy  regulować ustawowo w odgórny sposób, jak w resortowym projekcie. Byłby to krok wstecz.
Apelujemy do Pana Ministra Kultury i Dziedzictwa  Narodowego,  Bogdana  Zdrojewskiego,  do  Pana Ministra Michała Boniego oraz do Pana Premiera Donalda Tuska o wycofanie z Kancelarii Premiera jednostronnego, nietrafnego projektu zmian prawa kultury.   Forsowanego z niezrozumiałym uporem przez niewielkie grono autorów, wbrew  negatywnym opiniom zdecydowanej większości środowiska teatralnego, które przedstawiliśmy tutaj skrótowo. Apelujemy o wspólne podjęcie prac nad przemyślanymi,  rzetelnie skonsultowanymi i  zaopiniowanymi zmianami   pozaustawowych  unormowań w   zbiorowym prawie pracy,  dotyczących publicznych  teatrów oraz innych artystycznych  instytucji kultury, pracujących w nich aktorów oraz pozostałych grup zawodowych i   specjalności  artystów wykonawców w utworzonych w tym celu ramach zinstytucjonalizowanych form społecznego dialogu. Apelujemy by tak istotnych rozwiązań jakie przewidziano w kwestionowanym przez nas projekcie zmian prawa kultury nie przeprowadzano w sposób arbitralny, odgórny, niedemokratyczny. Wbrew negatywnym    opiniom i interesom  środowisk twórczych, będących adresatami proponowanych zmian. Byłoby gorzkim paradoksem i porażką  demokratycznego  państwa prawnego, gdyby pod hasłami reformy i deregulacji prawa kultury w wolnej Polsce udało się autorom projektu przeforsować niekorzystne dla aktorów i teatru  rozwiązania, przed którymi udało się  nam  dwukrotnie  skutecznie  obronić  w  PRL  i  w  pierwszym  stadium procesów transformacyjnych przemian.
Protestujemy nie po to, by chronić tylko własne interesy i nie dopuścić  do reformy, jak   twierdzą autorzy projektu. Lecz po to, by proponowane biurokratyczne, hiperregulacyjne zmiany prawa nie zastąpiły potrzebnych kompleksowych, przemyślanych, systemowych reform. W trosce nie tylko o nasze własne prawa i  interesy ale o nadrzędny interes polskiego  teatru i kultury narodowej, której staramy się służyć najlepiej  jak potrafimy. Starając się     zachować ciągłość międzypokoleniową i stworzyć solidne podstawy do koniecznych     zmian, bez partykularnych, antagonistycznych podziałów, wywołanych w dyskusji nad projektem.

Maciej Pacuła

Kliknij aby przeczytać pełna wersję Apelu