Związek Artystów Scen Polskich (ZASP) kontynuuje działania na rzecz ochrony praw i interesów środowiska artystycznego, koncentrując się na rozwiązaniach legislacyjnych, usprawnianiu funkcjonowania organizacji oraz skutecznym zarządzaniu prawami artystów wykonawców.
W związku z Wystąpieniem Pokontrolnym Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego ZASP będzie sukcesywnie przedstawiał swoje stanowisko dotyczące poszczególnych zagadnień objętych kontrolą. Równolegle organizacja będzie informować o działaniach i efektach pracy Zarządu Głównego, którego kadencja rozpoczęła się w czerwcu 2025 roku.
Jednym z istotnych obszarów aktywności ZASP jest udział w procesach legislacyjnych mających bezpośredni wpływ na sytuację zawodową i finansową artystów. Szczególne znaczenie mają przyjęte regulacje dotyczące tzw. czystych nośników, które rozszerzają i aktualizują katalog urządzeń oraz nośników objętych opłatami z tytułu kopiowania utworów w ramach dozwolonego użytku. Szacuje się, że nowe przepisy mogą przynieść autorom, artystom wykonawcom i producentom fonogramów oraz wideogramów na całym rynku łącznie od 150 do 200 mln zł rocznie, z czego według rozporządzenia MKiDN artystom wykonawcom przypadnie 25% tej kwoty.
W ramach nowych rozwiązań ZASP uczestniczy również w tworzeniu systemu poboru i podziału opłat, współpracując z innymi organizacjami zbiorowego zarządzania w Biurze Czystych Nośników.
Organizacja angażuje się także w prace nad przywróceniem uprawnień do wcześniejszej emerytury dla artystów wykonawców będących tancerzami oraz nad systemem wsparcia finansowego twórców i artystów w zakresie składek na ubezpieczenia społeczne.
Ważnym kierunkiem działań pozostaje ochrona praw artystów w obliczu rozwoju sztucznej inteligencji. ZASP, wspólnie z innymi organizacjami twórczymi, przedstawił Ministerstwu Kultury i Dziedzictwa Narodowego opinie oraz propozycje rozwiązań prawnych dotyczących ochrony wizerunku, głosu i pracy artystów, a także ochrony dzieci i młodzieży w obszarze dubbingu. Propozycje te uwzględniają również doświadczenia międzynarodowe.
Równolegle trwają prace nad udoskonaleniem systemu świadczeń socjalnych, kulturalnych i edukacyjnych (SKE). Przygotowywane są nowe regulaminy oraz rozwiązania informatyczne, których celem jest zwiększenie przejrzystości i sprawności przyznawania środków beneficjentom, z uwzględnieniem zaleceń MKiDN zawartych w Wystąpieniu Pokontrolnym. Zarząd Główny wprowadził już rozwiązania organizacyjne usprawniające te procesy.
ZASP rozwija również narzędzia informatyczne wspierające obsługę członków i zbiorowe zarządzanie prawami, w tym system SOR oraz rozwiązania służące identyfikacji uprawnionych na podstawie głosu i wizerunku. Podjęto także działania porządkujące system informowania artystów o należnych im tantiemach.
Istotnym obszarem działalności pozostaje skuteczne dochodzenie wynagrodzeń należnych artystom. ZASP prowadzi postępowania dotyczące zaległych płatności, w szczególności wobec dużych platform cyfrowych i operatorów sieci kablowych. Zawierane są kolejne umowy z użytkownikami, a działania obejmują również rynek VOD, wyświetlanie utworów oraz wynagrodzenia związane z audiobookami.
Jednocześnie rozwijana jest współpraca z zagranicznymi organizacjami zbiorowego zarządzania, w tym rozmowy dotyczące umów o wzajemnej reprezentacji. ZASP jest obecny także w pracach międzynarodowych organizacji reprezentujących środowisko aktorskie, m.in. poprzez udział w Komitecie Wykonawczym Międzynarodowej Federacji Aktorów (FIA).
Podejmowane działania służą wzmacnianiu ochrony praw artystów, usprawnianiu funkcjonowania ZASP oraz zwiększaniu skuteczności pozyskiwania i wypłacania należnych wynagrodzeń.
O kolejnych inicjatywach, postępach prowadzonych prac oraz stanowisku ZASP wobec zagadnień zawartych w Wystąpieniu Pokontrolnym będziemy informować na bieżąco za pośrednictwem oficjalnych kanałów komunikacji Związku.
Z poważaniem
Zarząd Główny ZASP
